---
title: "Ərəb dilində saylar 1–100: rəqəmlər, yazılışı, tələffüzü | Fasaha"
description: "0-dan 100-ə və 1000-ə qədər ərəbcə saylar: iki rəqəm dəsti, hər sayın hərəkəli yazılışı və tələffüzü, üstəlik sayma qaydası."
canonical: "https://fasaha.app/az/blog/arabic-numbers-1-to-100"
language: "az"
direction: "ltr"
---

# Ərəb dilində saylar 1–100: rəqəmlər, yazılışı, tələffüzü

0-dan 100-ə və 1000-ə qədər ərəbcə saylar: iki rəqəm dəsti, hər sayın hərəkəli yazılışı və tələffüzü, üstəlik sayma qaydası.

Dərc tarixi: 2026-10-11 · Müəllif: Amaan

## Ərəb dilində saylar necə yazılır və deyilir?

Ərəb dili sayları iki rəqəm dəstindən biri ilə yazır: 0-dan 9-a qədər tanış rəqəmlər və ya onların şərq formaları. Say sağdan sola gedən mətnin içində də soldan sağa oxunur. Say sözləri on üç hissədən qurulur: birdən ona qədər saylar, yüz, min və onluqların sonluğu. 21-dən 99-a qədər əvvəlcə təklik deyilir: 25 “beş və iyirmi” kimi səslənir.

Ərəb dilində iki rəqəm dəsti işlənir. İkisi də düzgündür, hansını görəcəyiniz ölkədən asılıdır.

Rəqəmlər sağdan sola gedən sətrin içində də soldan sağa yazılır.

Birdən ona qədər sayları, yüzü və mini öyrənsəniz, qalan bütün sayları özünüz qura bilərsiniz.

13-dən 19-a qədər əvvəlcə təklik, sonra on gəlir. 21-dən 99-a qədər sıra belədir: təklik, “və”, onluq – beş və iyirmi.

Üçdən ona qədər say sayılan əşyanın cinsinin əksini alır.

Sayılan isim üçdən ona qədər cəmdə, 11-dən başlayaraq bütün saylardan sonra təkdə olur.

## İki rəqəm dəsti var, ikisi də ərəb rəqəmidir

Dünyanın çox hissəsinin işlətdiyi 0-dan 9-a qədər rəqəmlərə ərəb rəqəmləri deyilir, çünki Avropa onları ərəb riyaziyyatından öyrənib. Ərəb dilinin özü iki dəst işlədir. Mərakeş, Əlcəzair və Tunis sizin kimi 0 1 2 3 yazır. Misir, Körfəz ölkələri və ərəb dünyasının şərqinin böyük hissəsi isə ikinci dəsti işlədir – onun formaları aşağıdakı cədvəlin ikinci sütunundadır. Ərəblər həmin dəstə sistemin gəldiyi yerə görə “hind rəqəmləri” deyirlər.

İki dəst tamamilə eyni cür işləyir: on rəqəm, mərtəbə dəyəri və sıfır. Fərq yalnız formalardadır, ona görə də onları bir axşama öyrənmək olar. Səhvlərin çoxunu bu ikisi yaradır. Şərq dəstində beş kiçik dairəyə bənzəyir, sıfır isə nöqtədir. Şərq altısı isə Qərb yeddisinə oxşayır.

Mətn hansı dəsti işlədirsə işlətsin, say soldan sağa yazılır. Sətir sağdan sola gedir, saya çatanda dayanır və say sizə tanış qaydada oxunur: 1948 yenə bir, doqquz, dörd, səkkizdir. İstiqamətin dəyişməsini telefonlar və brauzerlər özləri həll edir.

## Birdən ona: hər şeyin qurulduğu sözlər

Bütün sistem on sözün üstündə dayanır. Cədvəldə onlar hərəkələri ilə, ucadan sayarkən işlənən formada verilib. Sayarkən son şəkilçini deməyin: wāḥid, ithnān, thalātha, arbaʿa, khamsa.

Sıfıra ərəbcə ṣifr deyilir; Azərbaycan dilindəki “sıfır” da elə bu sözdür. Söz Avropa dillərinə iki dəfə keçib: bir dəfə “şifr” sözünün gəldiyi fransızca chiffre kimi, bir dəfə də italyan dili vasitəsilə zero kimi.

## On birdən on doqquza: əvvəl təklik, sonra on

On birdən on doqquza qədər saylarda əvvəlcə təklik, sonra on gəlir – Azərbaycan dilindəki sıranın əksinə. 13 thalāthata ʿashar, yəni “üç-on” deməkdir. On bir və on ikinin ilk sözü fərqlidir: aḥada və ithnā; qalanları eyni qayda ilə, istisnasız düzəlir.

Bu sayların hər iki hissəsi sabit qısa a ilə bitir. Buna görə onlar ərəb qrammatikasının ən asan saylarıdır: sonluqları heç vaxt dəyişmir. Yeganə istisna on ikinin ilk sözüdür.

## Onluqlar və 21-dən 99-a qədər sayların quruluşu

İyirmiyə ərəbcə ʿishrūn deyilir. Otuzdan doxsana qədər hər onluq təkliyə -ūn sonluğu artırmaqla düzəlir: thalātha, üç, thalāthūn, otuz olur; khamsa, beş, khamsūn, əlli olur.

Onluqların arasında ərəb dili əvvəlcə təkliyi, sonra “və” sözünü, sonra onluğu deyir. 25 khamsa wa-ʿishrūn, yəni “beş və iyirmi” kimi deyilir. Azərbaycan dilində “iyirmi beş” deyirik, ərəbcədə sıra bunun əksinədir. Alman və holland dilləri də ərəb dili kimi sayır.

Danışıqda cədvəldəki -ūn yerinə çox vaxt -īn eşidəcəksiniz: ʿishrīn, thalāthīn. Bu, eyni sözün başqa qrammatik halıdır və gündəlik danışıqda məhz bu forma yerləşib.

## Yüz, min və hər birindən iki dənə

Yüzə miʾa, minə isə alf deyilir. Ərəb dilində düz iki əşya üçün xüsusi sonluq, yəni təsniyə var, buna görə 200 bir sözdür: miʾatān, 2000 isə alfān. 300-dən başlayaraq təklik və yüz birlikdə deyilir: thalāthumiʾa.

Yüz sözünü tez-tez oxunmayan əlavə əliflə yazılmış görəcəksiniz. Hər iki yazılış işlənir və eyni cür oxunur.

## Hamının büdrədiyi sayma qaydası

Bir və iki sifət kimi davranır. Onlar isimdən sonra gəlir və onunla uzlaşır: “bir kitab” ərəbcə “kitab, bir” kimi qurulur. Əslində isə ismin özü və ya təsniyə forması kifayətdir.

Üçdən ona qədər say sayılan əşyanın cinsinin əksini alır. Müzəkkər (kişi cinsli) isimlə say müənnəslik əlaməti olan ة ilə, müənnəs (qadın cinsli) isimlə isə onsuz işlənir. İsim cəmdə olur.

11-dən 99-a qədər isim təkdə olur və -an sonluğu alır. Yüzdən və mindən sonra yenə təkdədir, bu dəfə -in sonluğu ilə. Azərbaycan dilində saydan sonra isim həmişə təkdə qalır: üç kitab, iyirmi kitab. Ərəb dili üçdən ona qədər “üç kitablar” deyir, 11-dən sonra isə bizim kimi “iyirmi kitab”, “yüz kitab”.

- ثَلَاثَةُ كُتُبٍ: üç kitab. كِتَاب müzəkkərdir, ona görə sayda ة var.
- ثَلَاثُ سَيَّارَاتٍ: üç maşın. سَيَّارَة müənnəsdir, ona görə sayda ة yoxdur.
- عِشْرُونَ كِتَابًا: iyirmi kitab. İsim Azərbaycan dilindəki kimi təkdədir.
- مِئَةُ كِتَابٍ: yüz kitab. İsim yenə təkdədir və -in sonluğu alır.

## Onları necə öyrənməli

Şərq rəqəmlərini real şeyləri oxuyaraq öyrənin: qiymətlər, səhifə nömrələri, xəbər saytındakı tarixlər. Sözləri isə siyahını əzbər deyərək yox, əşyaları ucadan sayaraq öyrənin ki, hər say bir isimlə rastlaşsın.

## Bütün qaydaları göstərən səkkiz say

Bu səkkizini izah edə bilirsinizsə, minə qədər istənilən sayı qura bilərsiniz.

1. Təsniyə: اِثْنَانِ — 2
2. Üçdən ona: ثَلَاثَةٌ — 3
3. 11–19 sırasının ilki: أَحَدَ عَشَرَ — 11
4. İstisna: اِثْنَا عَشَرَ — 12
5. Onluqlar: عِشْرُونَ — 20
6. Təklik, və, onluq: تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ — 99
7. Yüz: مِئَةٌ — 100
8. Min: أَلْفٌ — 1000

0-dan 1000-ə qədər ərəbcə saylar. Söz sayarkən işlənən formada, bütün hərəkələri ilə verilib; tələffüz ucadan sayarkən deyilən formadır.

| Say | Şərq rəqəmləri | Ərəbcə yazılışı | Tələffüzü |
| --- | --- | --- | --- |
| 0 | ٠ | صِفْرٌ | ṣifr |
| 1 | ١ | وَاحِدٌ | wāḥid |
| 2 | ٢ | اِثْنَانِ | ithnān |
| 3 | ٣ | ثَلَاثَةٌ | thalātha |
| 4 | ٤ | أَرْبَعَةٌ | arbaʿa |
| 5 | ٥ | خَمْسَةٌ | khamsa |
| 6 | ٦ | سِتَّةٌ | sitta |
| 7 | ٧ | سَبْعَةٌ | sabʿa |
| 8 | ٨ | ثَمَانِيَةٌ | thamāniya |
| 9 | ٩ | تِسْعَةٌ | tisʿa |
| 10 | ١٠ | عَشَرَةٌ | ʿashara |
| 11 | ١١ | أَحَدَ عَشَرَ | aḥada ʿashar |
| 12 | ١٢ | اِثْنَا عَشَرَ | ithnā ʿashar |
| 13 | ١٣ | ثَلَاثَةَ عَشَرَ | thalāthata ʿashar |
| 14 | ١٤ | أَرْبَعَةَ عَشَرَ | arbaʿata ʿashar |
| 15 | ١٥ | خَمْسَةَ عَشَرَ | khamsata ʿashar |
| 16 | ١٦ | سِتَّةَ عَشَرَ | sittata ʿashar |
| 17 | ١٧ | سَبْعَةَ عَشَرَ | sabʿata ʿashar |
| 18 | ١٨ | ثَمَانِيَةَ عَشَرَ | thamāniyata ʿashar |
| 19 | ١٩ | تِسْعَةَ عَشَرَ | tisʿata ʿashar |
| 20 | ٢٠ | عِشْرُونَ | ʿishrūn |
| 21 | ٢١ | وَاحِدٌ وَعِشْرُونَ | wāḥid wa-ʿishrūn |
| 22 | ٢٢ | اِثْنَانِ وَعِشْرُونَ | ithnān wa-ʿishrūn |
| 30 | ٣٠ | ثَلَاثُونَ | thalāthūn |
| 40 | ٤٠ | أَرْبَعُونَ | arbaʿūn |
| 50 | ٥٠ | خَمْسُونَ | khamsūn |
| 60 | ٦٠ | سِتُّونَ | sittūn |
| 70 | ٧٠ | سَبْعُونَ | sabʿūn |
| 80 | ٨٠ | ثَمَانُونَ | thamānūn |
| 90 | ٩٠ | تِسْعُونَ | tisʿūn |
| 99 | ٩٩ | تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ | tisʿa wa-tisʿūn |
| 100 | ١٠٠ | مِئَةٌ | miʾa |
| 200 | ٢٠٠ | مِئَتَانِ | miʾatān |
| 1000 | ١٠٠٠ | أَلْفٌ | alf |

### 0-dan 9-a qədər rəqəmlər ərəb rəqəmləridirmi?

Sistem Hindistandan gəlib və Avropaya ərəb riyaziyyatı vasitəsilə çatıb, buna görə Avropa bu rəqəmlərə ərəb rəqəmləri deyir. Ərəbdilli ölkələr eyni sistem üçün iki forma dəsti işlədir: ərəb dünyasının qərbində 0-dan 9-a qədər rəqəmlər, Misirdə, Körfəzdə və şərqdə isə şərq formaları.

### Ərəb sayları sağdan sola yazılırmı?

Xeyr. Ərəb mətni sağdan sola gedir, amma içindəki say soldan sağa, ən böyük mərtəbə əvvəldə olmaqla, eynilə Azərbaycan dilindəki kimi yazılır.

### Ərəbcə 25 necə deyilir?

Khamsa wa-ʿishrūn, hərfi mənada “beş və iyirmi”. 21-dən 99-a qədər təklik onluqdan əvvəl deyilir və ikisi wa, yəni “və” ilə bağlanır.

### Üçdən ona qədər saylar niyə əks cinsi alır?

Bu, klassik dilin qısa məntiqi izahı olmayan qaydasıdır: müzəkkər isim sayı ة ilə, müənnəs isim isə onsuz alır. Ərəb qrammatikası kitabları buna əks uzlaşma deyir.

### Niyə ʿishrūn yox, ʿishrīn eşidirəm?

İkisi də eyni sözdür. -ūn sonluğu adlıq hal formasıdır, -īn isə tamamlıq üçün və ön qoşmadan sonra işlənən formadır. Gündəlik danışıq hər yerdə -īn işlədir.

### Şərq rəqəmləri mənə lazımdırmı?

Oxumaq üçün bəli – Misirdə, Körfəzdə, İraqda və ya Suriya və Livan kimi Şərqi Aralıq dənizi ölkələrində çap olunmuş nəsə oxuyursunuzsa. Onlar çox az vaxt aparır, qiymətlərdə, tarixlərdə və səhifə nömrələrində isə daim rast gəlinir.

## Mənbələr

- [Wikipedia, Arabic numerals (rəqəmlərin tarixi və adları)](https://en.wikipedia.org/wiki/Arabic\_numerals)
- [Wikipedia, Eastern Arabic numerals (şərq rəqəmlərinin formaları və işləndiyi yerlər)](https://en.wikipedia.org/wiki/Eastern\_Arabic\_numerals)
- [Unicode Standard Annex #9, Unicode Bidirectional Algorithm (rəqəmlərin ərəb mətnində niyə soldan sağa getdiyi)](https://www.unicode.org/reports/tr9/)
- [Wikipedia, Arabic grammar (saylar və onların uzlaşması)](https://en.wikipedia.org/wiki/Arabic\_grammar)

## Fasaha haqqında

Fasaha oxunu mərkəzə qoyan ərəb dili tətbiqidir və fushanı – kitabların, xəbərlərin və Quranın yazılı ərəb dilini öyrədir. Mətndəki hər söz mənasını, kökünü və vəznini açır və fasiləli təkrar üçün yadda saxlanıla bilər.

- Birdən ona qədər saylar A1 səviyyəli söz ehtiyatı kursunun mövzularından biridir, sıfır, yüz və min isə onun kəmiyyət mövzusundadır.
- Mətndə rast gəldiyiniz istənilən say sözü bir toxunuşla lüğətdə açılır.
- iPhone, iPad, Mac və Android üçün mövcuddur, interfeysi 17 dildədir.
- Başlamaq pulsuzdur; Premium tam kitabxananı açır.

[App Store-dan endir](https://apps.apple.com/app/id6754500701?l=az&pt=128247368&ct=site\_blog\_az&mt=8) · [Google Play-dən əldə et](https://play.google.com/store/apps/details?id=app.fasaha.learn&hl=az&referrer=utm\_source%3Dfasaha\_web%26utm\_medium%3Dwebsite%26utm\_campaign%3Dsite\_blog%26utm\_content%3Daz)

## Oxumağa davam edin

- [Hərəkələr: ərəb sözünün necə səsləndiyini göstərən kiçik işarələr](https://fasaha.app/az/blog/arabic-harakat-vowel-marks): Fəthə, kəsrə, damma, sükun, şəddə və üç tənvin bir hərfin üzərində; real sözlər, başlayanların soruşduğu daha iki işarə və çap mətnlərinin bunların hamısını buraxdığı yerlər.
- [On mövzuda ilk 100 ərəb sözünüz](https://fasaha.app/az/blog/arabic-words-by-theme-first-100): Sual sözləri, ailə, həftənin günləri, rənglər, yemək, ev, bədən, yerlər, on feil və on sifət – onları yadda saxlamağı asanlaşdıran qanunauyğunluqlarla birlikdə.
- [Ərəb dilində sözlərin birləşdiyi yerlər: birləşdirici həmzə, şəmsi və qəməri hərflər, ة](https://fasaha.app/az/blog/arabic-sun-moon-letters-joining-alif): Birləşdirici həmzə yalnız danışığa başlayanda deyilir. Şəmsi hərfdən əvvəl ال içindəki ل deyilmir və hərf ikiqat deyilir. Şəkilçidən əvvəl ة hərfi ت olur.

[Bütün məqalələr](https://fasaha.app/az/blog)