---
title: "Алдымен үйренетін Құрандағы ең жиі 20 сөз | Фасаха"
description: "Quranic Arabic Corpus бойынша min предлогы 3 226 рет кездеседі – 2 699 рет кездесетін Алла есімінен де жиі. Кез келген зат есімнен бұрын үйренетін 20 сөз."
canonical: "https://fasaha.app/kk/blog/high-frequency-quran-words-start-here"
language: "kk"
direction: "ltr"
---

# Алдымен үйренетін Құрандағы ең жиі 20 сөз

Quranic Arabic Corpus бойынша min предлогы 3 226 рет кездеседі – 2 699 рет кездесетін Алла есімінен де жиі. Кез келген зат есімнен бұрын үйренетін 20 сөз.

Жарияланған күні: 2026-08-22 · Авторы: Amaan

## Құранда ең жиі кездесетін сөздер қандай және алдымен қайсысын үйрену керек?

Алдымен көмекші сөздерді үйреніңіз. Quranic Arabic Corpus бойынша مِن 3 226 рет кездеседі – 2 699 рет кездесетін اللّٰه есімінен де жиі. مَا 2 177 рет, فِي 1 701 рет, لَا 1 691 рет, إِنَّ 1 682 рет, ал الَّذِي қатыстық есімдіктер тобы 1 464 рет кездеседі. Грамматиканы осы шағын сөздер көтереді. Зат есімдер аяттың тақырыбын айтады; шылаулар ол туралы не айтылып тұрғанын көрсетеді.

Quranic Arabic Corpus бойынша مِن предлогы 3 226 рет кездеседі – 2 699 рет кездесетін اللّٰه есімінен де жиі.

مَا 2 177 рет кездеседі және екі қарама-қарсы қызмет атқарады: «…ған нәрсе» және «емес». Біреуін ғана үйренсеңіз, қалған жартысын қате оқисыз.

Жатқа оқу дыбысты есте сақтауды жаттықтырады. Түсіну – бөлек дағды, Құранды жаттау (хифз) оны қалыптастыруды ешқашан мақсат етпеген.

Тәжуид мәтіннің мағынасын емес, қалай айтылатынын реттейді. Екеуі бөлек сабақтарда үйреніледі.

Классикалық араб тілі мен қазіргі әдеби араб тілінің грамматикасы бір, көмекші сөздері де бірдей, сондықтан бұл сөздік қор қазіргі араб мәтінін оқуға да жарайды.

Адал бір қамту пайызы жоқ: араб жазуы шылауларды келесі сөзге қосып жазады, сондықтан сөздер саны санау әдісіне қарай әртүрлі шығады.

## Құрандағы ең жиі сөз – зат есім емес

Лидс университетінің Тіл зерттеу тобы жүргізетін мәтіннің морфологиялық белгіленімі – Quranic Arabic Corpus бойынша леммаларды (сөздік түрлерді) санасаңыз, ең жиі кездесетіні – екі әріпті مِن предлогы, 3 226 рет. Одан кейін 2 699 рет кездесетін اللّٰه есімі тұр. Содан соң مَا – 2 177, فِي – 1 701, لَا – 1 691, إِنَّ – 1 682, ал الَّذِي, الَّتِي, الَّذِينَ қатыстық есімдіктер тобы бір лемма ретінде – 1 464. Алғашқы бестің бірде-біреуі аудармада қалың әріппен берілетін сөз емес.

Бұл жай қызық дерек емес. Ол жүз зат есім үйренген адамның неге әлі аят оқи алмайтынын түсіндіреді. Мағыналы сөздер сөйлемнің не туралы екенін айтады; көмекші сөздер ол туралы не айтылып тұрғанын айтады. رَحْمَة «мейірім» дегенді білетін бола тұра, аяттың оны растап тұрғанын, жоққа шығарып тұрғанын, бір топқа ғана шектеп тұрғанын немесе шартқа байлап тұрғанын білмеуіңіз мүмкін, өйткені мұны لَا, مَا, إِلَّا және إِنْ шешеді – ал бастаушы дәл осы сөздерді жай шу деп оқиды.

Жиілік бұл айырманы еселей түседі. Үйренген зат есім сол зат есім кездесетін жерлерді ғана береді. Үйренген шылау кітаптағы әр сөйлемнің дерлік бір бөлігін береді. Осындай жиіліктегі жиырма сөз – мәтіннің қайталанып отыратын буындары; оларды көре бастағанда араб мәтінін бір-бірімен байланыссыз сөздер тізбегі ретінде оқуды қойып, сөйлемдерді оқи бастайсыз.

## Ағылшын тілінде сөйлейтіндер Құранмен әдетте алдымен аударма арқылы танысады

Ағылшын тілді әдеттегі оқырманның санасында аударма бұрыннан орнығып тұрады: есінде қалған Пиктхолл, Юсуф Әли немесе Sahih International аудармасы және сүренің не айтатыны туралы жалпы түсінік. Бұл бағдар алу үшін шынымен пайдалы, ал оқу үшін шынымен кедергі. Көзіңіз сәл кідірген сәтте ағылшын мәтіні бос орынды толтырады да, қай араб сөзін білмегеніңізді ешқашан аңғармайсыз. Түсінгендей сезім келеді, бірақ түсінік келмейді.

Ауқым мәселесі де бар. АҚШ-тың Шетелдік қызмет институты араб тілін IV санатқа, яғни «аса қиын» тілдер тобына жатқызады: Ведомствоаралық тіл кеңесінің (ILR) шкаласы бойынша сөйлеу мен тыңдауда 3-деңгейге жету үшін 88 апта және шамамен 2 200 сабақ сағаты керек, аптасына 23 сағат сабақ пен 17 сағат өзіндік жұмыс кестесімен. Бұл көрсеткіш қазіргі әдеби араб тілінде кәсіби деңгейді көздейтін, толық күн оқитын мемлекеттік қызметкерге қатысты. Бұл – бір аятты оқудың құны емес, бірақ ол бүкіл жолдың шынайы ауқымын көрсетеді.

Жиырма шылауға 88 апта кетпейді. Оларға қысқа күнделікті сабақтармен бірнеше апта кетеді, ал олар беттен не көре алатыныңызды өзгертеді. Екі деректі де қатар ұстаңыз: алғашқы қадам шағын әрі арзан, ал толық жол ұзақ. Тастап кеткендердің көбі араб тілі қиын болғандықтан емес, алғашқы қадамды бүкіл жол деп естігендіктен тастаған.

## Дыбысты жатқа оқу мен мағынаны оқу – екі бөлек дағды

Бала кезінде Құранды жаттап шыққан адамның қолында ерекше байлық бар: мәтін ретімен, жылдам, күйзеліс кезінде де, өмір бойы есте. Бұл жаттығу қалыптастырған нәрсе – дыбыстар тізбегін есте сақтау. Ол әр тізбекті мағынаға байлайтын байланысты өздігінен қалыптастырған жоқ, өйткені ол байланыс ешқашан мақсат болмаған. Бұл – жаттаудың кемшілігі емес. Бұл – балаға ешкім үйрен деп айтпаған екінші дағды.

Қай жерде тұрғаныңызды шамамен бір минутта тексере аласыз. Өзіңіз мүдірмей білетін қысқа сүрені оқыңыз. Кез келген бір аяттан кейін тоқтап, өз тіліңізде сүренің жалпы не туралы екенін емес, дәл сол аяттың не айтқанын айтыңыз. Оқымай жаттағандардың көбі мұның бірінші жартысын орындай алады, екіншісін орындай алмайды. Екі жартының арасындағы қашықтық – төмендегі тізім дәл соған арналған.

Тәжуид – басқа сабақтың ісі. Ол – мәтінді дұрыс айту ғылымы: дыбыстардың шығу орындары, дауыстының ұзындығы, нұн әрпінің белгілі бір әріптердің алдында қалай айтылатыны. Ол дыбысты сипаттайды. Ол сөздің мағынасын айтуға арналмаған және оны мақсат та етпейді. Мінсіз тәжуид пен түсінудің мүлде жоқтығы – жас кезінде үйренгендер арасында кәдімгі жағдай, керісінше де солай.

Сіз үшін түзету ерекше арзан, ал басқалар үшін қымбат. Бастаушы алдымен сөздерді үйреніп, содан кейін мәтінді меңгеруі керек, бұған жылдар кетеді. Мәтін сізде бар. Сіз өзіңізде бар нәрсеге жаңа қабат қосып жатырсыз, ал мағынасын байлаған әр сөз өзіңіз жатқа оқи алатын ондаған жерде бірден жанады. Араб тілін үйреніп жүрген басқа ешкімде мұндай еселеуіш жоқ.

## Жиырма сөз сізге не береді, не бермейді

Белгілі бір сан сөз Құранның белгілі бір пайызын береді деген тұжырымдарды көресіз. Бұл сандарға күмәнмен қараңыз. Мәтін санау тәсіліне қарай шамамен 77 000–78 000 сөзден тұрады, олар әлдеқайда аз жеке леммалардан жасалған, ал бүкіл мәселе – дәл «санау тәсілінде», өйткені араб жазуы бірнеше сөзді бір сөз етіп жазады.

مَا сөзі бойынша корпус деректеріне қараңыз. Оның 2 177 қолданысына предлог не жалғаулық оған префикс ретінде қосылып жазылған بِمَا, وَمَا, كَمَا, فَمَا және لِمَا кіреді. Корпус морфологиялық сегменттерді санайды, сондықтан مَا олардың әрқайсысында саналады. Бос орынмен бөлінген сөздерді санайтын бағдарлама بِمَا сөзін бір рет санайды да, مَا сөзін мүлде көрмейді. Екі адал әдіс, екі түрлі жиынтық, ал қай әдісті қолданғаныңызды айтпасаңыз, ешбір қамту пайызы ештеңені білдірмейді.

Ашық айтуға болатын нәрсе әрекет етуге жеткілікті. Тізімнің басындағы жекелеген сөздер мыңдаған рет кездеседі. Бірнеше жүз сөз мәтіннің үлкен бөлігін құрайды. Төмендегі жиырма сөздің әрқайсысы жүздеген не мыңдаған рет кездеседі. Бұл пайыз уәде етпей-ақ, үйрену ретін негіздейді, ал санау әдісін атамай нақты пайыз айтқан кез келген адам болжап отыр.

- مِن – 3 226 қолданыс, مِمَّا және وَمِنَ сияқты бірігіп жазылған түрлерімен қоса
- اللّٰه – жалқы есім ретінде 2 699; أ ل ه түбірі 2 851-ге жетеді
- قَالَ – ق و ل түбірінің 1 722 қолданысының 1 618-і 1-баб етістігі ретінде

## Бұл сөздік қор бір ғана мақсатқа арналмаған: ол қазіргі араб мәтінін де оқытады

Классикалық араб тілі мен қазіргі әдеби араб тілі грамматика тұрғысынан – екі түрлі кезеңде сипатталған бір тіл. Септік жүйесі бірдей. Етістік морфологиясы бірдей: ол сол үш әріпті түбірлерге сүйеніп, сол туынды бабтар арқылы құрылады. Көмекші сөздер бірдей және бірдей қызмет атқарады: مِن, فِي, عَلَى, إِلَى, الَّذِي, أَنْ, لَمْ және لَا 2026 жылғы жаңалық хабарында да аяттағыдай қызмет атқарады.

Айырмашылықтар шынайы, бірақ шетте жатыр. Қазіргі әдеби араб тілінде классикалық мәтіндерге қажеті жоқ техникалық және әкімшілік сөздік қор көп, ол ұзынырақ, еркінірек сөйлемдерді жөн көреді. Құран тілі риторикалық тұрғыдан тығыз: онда эллипсис, инверсия және жақтың ауысуы бар, кейінгі қолданыс тарылтқан не тастап кеткен лексика кездеседі. Олардың арасында шекарадан өтпейсіз. Сол механизмнің көп бөлігін пайдаланып, бір тұтас жол бойымен жылжисыз.

Мақсаты діни оқырман үшін мұның алдын ала білген жөн практикалық салдары бар: жұмсаған күшіңіз өміріңіздің қалған бөлігінен бөлек қалмайды. Осы айда аятты талдау үшін үйренген шылауларыңыз жаңалық тақырыбын, келісімшартты және романды да талдайды. Кейін қандай да бір себеппен қазіргі әдеби араб тілі керек болса, оның үлкен бөлігінің құнын әлдеқашан төлеп қойдыңыз.

## Аударманы араб мәтінінен бұрын емес, кейін оқыңыз

Аудармалар мен түсіндірмелер түпнұсқаны алмастырмайды, оның қасында тұрады. Бұл – әдеттегі сипаттамалық ұстаным, оны аудармашылардың өздері де жиі ұстанады: ағылшын тіліндегі басылымдар көбіне өздерін мәтіннің өзі ретінде емес, оның мағынасы не түсіндірмесі ретінде атайды. Тәпсір – түсіндіретін, контекске қоятын және талқылайтын түсіндірме жанры. Олардың ешқайсысы араб мәтінінің орнын басатын нәрсе ретінде ұсынылмайды.

Мұның үйрену ретіне нақты салдары бар. Аударманы алдымен оқысаңыз, аятты оқымай, танып қана өтесіз, ал тану дәл түсіну сияқты сезілгенімен, сізге ештеңе үйретпейді. Алдымен араб мәтінін оқып, оның не айтатынын өзіңіз шешіп, содан кейін ғана тексеріңіз. Қателескен сәт – үйрететін сәт, ал аударманы алдымен оқу сол сәтті жояды.

Сөзбе-сөз аударма ресурсын да сол себепті пайдаланыңыз. Белгілі бір مِن сөзінің мұнда «…дан» емес, «…ның кейбірі» деген бөлшектік мағынада тұрғанын байқау – біркелкі ағып тұрған аударма байқатпай сіңіріп жіберетін түзетудің дәл өзі, өйткені жақсы аударма сізге араб мәтінін көрсетуге емес, оқуға жеңіл ағылшын мәтінін шығаруға тырысады. Бұл – сөздік қордың қалай меңгерілетіні туралы пікір, қандай да бір аударманың құны туралы тұжырым емес.

## Құранда жиі кездесетін 20 сөз, қолданыс жиілігі бойынша

Сандар Quranic Arabic Corpus бойынша алынған және сол сөздің барлық қолданысын, соның ішінде префикс бірге жазылған түрлерін қамтиды. Аптасына бесеуін өтіп, әрқайсысынан кейін оны өзіңіз жатқа оқитын үзіндіден табыңыз.

1. 1 · 3 226 қолданыс: مِن — -дан, бастап; -ның; кейбірі
2. 2 · 2 177 қолданыс: مَا — не, …ған нәрсе; емес
3. 3 · 1 701 қолданыс: فِي — ішінде, -да, арасында
4. 4 · 1 691 қолданыс: لَا — жоқ, емес
5. 5 · 1 682 қолданыс: إِنَّ — шын мәнінде, ақиқатында
6. 6 · 1 464 қолданыс: الَّذِي — …ған кісі, …ған нәрсе
7. 7 · 1 445 қолданыс: عَلَى — үстінде, үстіне, қарсы
8. 8 · 824 қолданыс: مَنْ — кім, кім болса да
9. 9 · 742 қолданыс: إِلَى — -ға, жаққа, дейін
10. 10 · 625 қолданыс: أَنْ — …у, …уы (етістік алдында)
11. 11 · 465 қолданыс: عَنْ — -дан, алыс, туралы
12. 12 · 353 қолданыс: لَمْ — …мады
13. 13 · 2 699 қолданыс: اللّٰه — Алла
14. 14 · 1 618 қолданыс: قَالَ — ол айтты
15. 15 · 1 358 қолданыс: كَانَ — ол болды, бұл болды
16. 16 · 975 қолданыс: رَبّ — Рабб, ие, тәрбиелеуші
17. 17 · 537 қолданыс: آمَنَ — ол иман келтірді, ол сенді
18. 18 · 461 қолданыс: أَرْض — жер, өлке, топырақ
19. 19 · 405 қолданыс: يَوْم — күн
20. 20 · 382 қолданыс: عَلِمَ — ол білді

Келесі кезекте үйренуге тұрарлық тағы сегіз сөз, Quranic Arabic Corpus бойынша қолданыс сандарымен

| Сөз | Транслитерация | Мағынасы | Қолданыс саны |
| --- | --- | --- | --- |
| ذَٰلِكَ | dhālika | анау, сол (алыстағыны нұсқайтын сілтеу есімдігі) | 520 |
| إِذَا | idhā | …ған кезде (күтілген нәрсе туралы) | 409 |
| قَدْ | qad | әлдеқашан; шынында; мүмкін | 406 |
| قَوْم | qawm | халық, қауым, өз тобы | 383 |
| كُلّ | kull | әр, барлық, бүкіл | 359 |
| سَمَاء | samāʾ | аспан, көк | 310 |
| عَمِلَ | ʿamila | ол істеді, ол еңбек етті | 276 |
| كِتَاب | kitāb | кітап, жазу, үкім | 260 |

### Құранды түсіну үшін қанша сөз білу керек?

Адал бір сан жоқ, өйткені араб жазуы шылауларды келесі сөзге қосып жазады, ал әртүрлі санау әдістері әртүрлі жиынтық береді. Өлшеуге болатыны: ең жиі сөздер мыңдаған рет кездеседі, ал бірнеше жүз сөз мәтіннің үлкен бөлігін құрайды. Осындағы жиырма сөзден бастаңыз, сонда сұрақтың жауабы іс жүзінде өзі табылады.

### Құранды жаттап шықтым, бірақ ештеңе түсінбеймін. Еңбегім зая кетті ме?

Жоқ. Бүкіл мәтін сіздің жадыңызда, оны кез келген уақытта қайта шығара аласыз – бұл ең қымбат бөлік және оны кейін ешкім сізге бере алмайды. Мағына қосу – екінші, әлдеқайда арзан кезең, әрі ол сіз үшін кез келген бастаушыға қарағанда арзанырақ, өйткені үйренген әр сөзіңіз өзіңіз жатқа оқи алатын ондаған үзіндіде бірден көрінеді.

### Оқып жүргенімді түсіну үшін жақсы тәжуид жеткілікті ме?

Жоқ, ол оған арналмаған да. Тәжуид дыбыстың шығуын, дауыстының ұзындығын және ассимиляцияны, яғни мәтіннің дыбыс ретінде қалай айтылатынын реттейді. Ол мағына туралы әдейі үнсіз. Адам әдемі оқып, ештеңе түсінбеуі немесе аятты толық түсініп, қарапайым оқуы мүмкін. Бұлар – әрқайсысының өз жаттығуы бар бөлек дағдылар.

### Алдымен қазіргі әдеби араб тілін үйрену керек пе, әлде Құран тілін бе?

Бұл айырма естілгендей маңызды емес. Олардың грамматикасы, септік жүйесі, етістік морфологиясы және көмекші сөздері бірдей. Айырмашылықтар механизмде емес, арнайы сөздік қор мен риторикалық стильде көрінеді. Ортақ өзектен бастаңыз – бұл тізім дәл сол – ал сөйлем оқи алатын болған соң маманданыңыз.

### Мағынаны зат есімдер берсе, неге предлогтар олардан бұрын?

Өйткені зат есімдер тақырыпты, ал шылаулар тұжырымды айтады. مِن 3 226 рет, لَمْ 353 рет кездеседі; екеуі де сөйлемнің не айтатынын өзгертеді. Зат есімдерін білетін, бірақ шылауларын білмейтін аят – тақырыптар тізімі ғана. Шылауларын білетін аят өзіңіз ой елегінен өткізе алатын нақты тұжырымға айналады.

### Аятты көмексіз оқи алу үшін қанша уақыт керек?

Қысқа қарапайым аяттар жиі қолданылатын сөздік қормен тұрақты жұмыс істегенде бірнеше аптада келеді. Бүкіл мәтінді көмексіз оқу – әлдеқайда ұзақ жоба; АҚШ-тың Шетелдік қызмет институты кәсіби деңгейдегі қазіргі әдеби араб тілі үшін толық күндізгі оқудың 88 аптасын белгілейді. Екі тұжырым да рас, ал оларды шатастыру – адамдардың екінші айда тастап кетуінің себебі.

## Дереккөздер

- [Quranic Arabic Corpus – Құран сөздігі (түбір мен сөз жиіліктері), Лидс университеті](https://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp)
- [Quranic Arabic Corpus – морфологиялық белгілер (префикс шылаулар және сегменттеу)](https://corpus.quran.com/documentation/morphologicalfeatures.jsp)
- [АҚШ-тың Шетелдік қызмет институты (FSI) – шет тілдерін оқыту](https://www.state.gov/foreign-language-training/)
- [АҚШ Конгресс кітапханасы – ALA-LC араб романизация кестесі](https://www.loc.gov/catdir/cpso/romanization/arabic.pdf)

## Фасаха туралы

Фасаха – интерфейсі 15 тілде қолжетімді араб тілін үйрену қолданбасы. Онда A0-ден C2-ге дейінгі деңгейлік оқу бар, сондықтан үйренуші құралын ауыстырмай-ақ қысқа деңгейлік үзінділерден ұзақ әрі тығыз прозаға көше алады.

- Платформалар: iPhone, iPad, Mac, Android телефондары мен планшеттері
- Интерфейс тілдері: ағылшын, араб, түрік, орыс, өзбек, испан, француз, неміс, индонезия, малай, урду, итальян, португал, бенгал және қазақ тілдері.
- Оқу деңгейлері: A0-ден C2-ге дейін
- Қолданбаға кірістірілген және жүктеп алынған мазмұн офлайн жұмыс істейді

## [Барлық мақалалар](https://fasaha.app/kk/blog)

- [Құранды арабша түсіну – жаттау емес, оқу мәселесі](https://fasaha.app/kk/blog/understand-quran-in-arabic): Құранды күн сайын оқитындардың көбі араб тілін оқи алмайды. Бұл – жеке сәтсіздік емес, бүкіл әлемге ортақ қалыпты жағдай. Төменде осы олқылықты толтыру шын мәнінде неге түсетіні, жұмыс қандай ретпен атқарылуы керектігі баяндалады.
- [Әріптерді оқи аласыз. Әліпбиден кейін араб тіліндегі сөздік қорды қалай жинау керек](https://fasaha.app/kk/blog/arabic-vocabulary-after-the-alphabet): Араб мәтінін дыбыстап оқу бетті түсінумен бірдей емес. Қанша сөз керек, алдымен қай алты қабатты үйрену керек және Anki колодасы ма, әлде өз оқуыңыздан жасалған карталар ма – қайсысы тиімдірек.