Mövzular üzrə 100 əsas ərəb sözü, hərəkələri ilə

Ərəb dilində ilk öyrəniləsi sözlər hansılardır?

Göstərə bildiyiniz və hər gün dediyiniz şeylərin sözlərindən başlayın: sual sözləri, ailə, həftənin günləri, rənglər, yemək, evin otaqları, bədən üzvləri, yerlər, bir neçə çox işlənən feil və sifət. Bu on mövzunun hər birindən on söz yüz söz edir – sadə cümlələri oxumaq və ərəb dilinin sözləri köklərdən necə qurduğunu görmək üçün bu kifayətdir.

Bu siyahı necə seçilib

Bu yüz söz Fasaha tətbiqindəki söz ehtiyatı kursunun A1 səviyyəsindəndir; həmin səviyyədə 20 mövzuda 490 söz var. Bütün kurs A1-dən B2-yə qədərdir və 84 mövzuda 2.343 sözdən ibarətdir. Bu bələdçi ilk mövzulardan onunu və hər birindən on söz götürür.

Bu, tezlik siyahısı yox, konkret, gündəlik sözlərin siyahısıdır. İstənilən ərəb mətnində ən çox işlənən sözlər kiçik sözlərdir, məsələn, “-dan”, “-da” və “ki” mənasını verənlər. Onlar vacibdir, amma cümlə içində öyrənilir. Buradakı sözlər isə göstərə bildiyiniz şeylərin adlarıdır və həmin ilk cümlələri mümkün edir.

Cədvəli necə oxumalı

Hər söz hərəkələri ilə verilib, ona görə “Ərəbcə” sütunu sözün necə səsləndiyini dəqiq göstərir. “Tələffüzü” sütunu söz təkbaşına deyiləndəki formanı verir.

Siyahıdakı isim və sifətlərin çoxu ـٌ işarəsi ilə bitir. O, -un kimi tələffüz olunur və qeyri-müəyyən sözü bildirir: بَيْتٌ, baytun, “bir ev” deməkdir. Ərəb dili fasilədə bu sonluğu atır, ona görə söz təkbaşına bayt kimi deyilir. Altı əsas rəngdə -un yoxdur: onlar bu sonluğu heç vaxt almayan sözlər qrupuna aiddir.

Feillər niyə “yedi” deyir

Ərəb lüğətləri feili Azərbaycan dilindəki kimi “-maq, -mək” forması ilə vermir. Feil ən sadə forması ilə, yəni keçmiş zamanın “o” forması ilə yazılır: أَكَلَ, akala, “yedi”. Cədvəl mənanı “yemək” kimi verir, çünki Azərbaycan dili feili belə adlandırır.

Sadə forma kökü aydın göstərir. أَكَلَ üç qısa saitlə birlikdə ء ك ل üç samitidir və feilin qalan bütün formaları onların üzərində qurulur.

Müənnəs isimlər: ة ilə və onsuz

Hər ərəb ismi ya müzəkkər (kişi cinsli), ya da müənnəsdir (qadın cinsli). Müənnəs ismin adi əlaməti ة sonluğudur: مَدْرَسَةٌ, məktəb; غُرْفَةٌ, otaq; مَدِينَةٌ, şəhər. Fasilədə o, a kimi tələffüz olunur.

Bəzi müənnəs isimlərdə bu əlamət yoxdur. أُمٌّ, ana, və بِنْتٌ, qız, mənasına görə müənnəsdir. Cüt olan bədən üzvləri də belədir: عَيْنٌ, göz; أُذُنٌ, qulaq; يَدٌ, əl; رِجْلٌ, qıç; قَدَمٌ, ayaq.

Rənglərin öz vəzni var

Altı əsas rəng eyni vəzndədir: a-CC-a-C, burada C samiti bildirir. أَحْمَرُ, aḥmar, qırmızı; أَزْرَقُ, azraq, mavi; أَخْضَرُ, akhḍar, yaşıl. Vəzni bir dəfə öyrənin, onda yeni rəng adı ilk eşitdiyiniz andan tanış səslənəcək.

Qalan dördü əşya adlarından ـِيّ, -ī sonluğu ilə düzəlir: بُنِّيٌّ, qəhvəyi, بُنّ, qəhvə dənələri, sözündən; وَرْدِيٌّ, çəhrayı, وَرْد, qızılgül, sözündən; رَمَادِيٌّ, boz, رَمَاد, kül, sözündən; بُرْتُقَالِيٌّ, narıncı, portağaldan. Eyni sonluq millət adlarını da düzəldir: عَرَبِيٌّ, ərəb. Azərbaycan dilindəki “milli” və “elmi” sözlərindəki -i də bu sonluqdur.

Həftənin günləri birdən sayılır

Bazar günündən cümə axşamına qədər günlər nömrələnib. الْأَحَدُ, bazar günü, “bir” deməkdir, sonrakı dörd günün adında isə iki, üç, dörd və beş sayları var. Sayları bilirsinizsə, beş günü də bilirsiniz.

Cümə, الْجُمُعَةُ, “toplaşma” deməkdir və ج م ع, toplamaq, kökündəndir; Azərbaycan dilindəki “cümə” də bu sözdür. Eyni kök جَامِعَةٌ, universitet, sözünü və cümə namazı qılınan məscidi bildirən sözü də verir. Şənbə, السَّبْتُ, “şabat” sözü ilə qohumdur.

Siyahıda eyni kökdən olan sözlər

Cədvəldəki üç söz ك ت ب, yazmaq, kökü üzərində qurulub: كَتَبَ, yazdı; مَكْتَبٌ, yazı masası və ya ofis; مَكْتَبَةٌ, kitabxana və ya kitab mağazası. Əvvəldəki مَـ yer adı düzəldir: yazı yeri. Azərbaycan dilindəki “məktəb” sözü də مَكْتَبٌ sözündən gəlir, amma bizdə o, dərs oxunan yeri bildirir.

Eyni ön şəkilçi مَدْرَسَةٌ, məktəb, yəni dərs oxunan yer; مَطْبَخٌ, mətbəx, yəni yemək bişirilən yer; və مَسْجِدٌ, məscid, yəni səcdə edilən yer sözlərində də var. Yeni söz مَـ ilə başlayırsa, çox vaxt yer bildirir, ondan sonrakı üç samit isə orada nə baş verdiyini deyir.

Bu yüz sözdən sonra nə öyrənməli

Sözləri bacardıqca tez qısa cümlələrə salın: “bu, böyük evdir”, “məktəb haradadır?”. Sonra səviyyənizə uyğun qısa mətnlər oxuyun və sözləri onlardan toplayın. Başa düşdüyünüz cümlədə rast gəldiyiniz söz istənilən siyahıdakı sözdən, o cümlədən bu siyahıdakından da uzun müddət yadda qalır.

Siyahıdan bir ailəni açan səkkiz söz

Bunların hər biri bir vəzni və ya qaydanı təmsil edir. Onu öyrənin, cədvəldəki daha bir neçə söz özü aydın olacaq.

1. Kök: كَتَبَ — yazmaq
2. Yer bildirən isim: مَكْتَبٌ — ofis
3. Eyni ön şəkilçi: مَدْرَسَةٌ — məktəb
4. Alət bildirən isim: مِفْتَاحٌ — açar
5. Rəng vəzni: أَحْمَرُ — qırmızı
6. Sifət vəzni: كَبِيرٌ — böyük
7. Günün içindəki say: الْخَمِيسُ — cümə axşamı
8. ة olmayan müənnəs isim: يَدٌ — əl

Başlayana neçə ərəb sözü lazımdır?

Bir neçə yüz çox işlənən söz qısa səviyyəli mətnləri köməklə oxumağa başlamaq üçün kifayətdir. Fasaha tətbiqindəki kursun ilk səviyyəsində 490 söz var, bu siyahı isə onun təxminən beşdə biridir.

Bu sözlər fushadır, yoxsa dialekt?

Fusha, yəni kitabların, xəbərlərin və Quranın yazılı ərəb dili. Onların çoxu dialektlərdə də başa düşülür, hərçənd gündəlik danışıq bəzən başqa sözə üstünlük verir.

Sözlər niyə -un ilə bitir?

İsmin sonundakı ـٌ işarəsi -un kimi tələffüz olunur və ismin qeyri-müəyyən olduğunu bildirir, Azərbaycan dilindəki “bir” kimi. Fasilədə o düşür, ona görə təkbaşına deyilən sözdə -un olmur.

Ərəb dilində həftənin günləri necədir?

الْأَحَدُ bazar günü, الْاِثْنَيْنِ bazar ertəsi, الثُّلَاثَاءُ çərşənbə axşamı, الْأَرْبِعَاءُ çərşənbə, الْخَمِيسُ cümə axşamı, الْجُمُعَةُ cümə, السَّبْتُ şənbə. İlk beşi birdən beşə qədər saylardır.

Ərəb sözlərini transliterasiya ilə öyrənməliyəmmi?

Ondan oxumaq üçün yox, səsi yoxlamaq üçün istifadə edin. “Ərəbcə” sütunundakı hərəkələr eyni məlumatı daşıyır və qurduğunuz bacarıq məhz onlardan oxumaqdır.

Saylar haradadır?

Onlar eyni kursun bir mövzusudur və bu bloqda öz bələdçisi var: hər iki rəqəm dəsti və sayma qaydaları ilə.

Mənbələr

• Wikipedia, Common European Framework of Reference for Languages (A1–C2 səviyyələri)
• Wikipedia, Arabic nouns and adjectives (cins, müənnəslik əlaməti və tənvin almayan sözlər)
• Wikipedia, Names of the days of the week (ərəb dilində nömrələnmiş günlər)

Fasaha haqqında

Fasaha oxunu mərkəzə qoyan, fusha üçün ərəb dili tətbiqidir. Onun söz ehtiyatı kursu A1-dən B2-yə qədər 84 mövzuda 2.343 söz öyrədir, tətbiqdəki hər söz isə mənasını, kökünü və vəznini açır.

• Bu bələdçidəki yüz söz kursun A1 səviyyəsindən, tətbiqin hər dildə göstərdiyi mənalarla götürülüb.
• Oxu zamanı yadda saxlanılan sözlər rast gəlindiyi cümlənin içində fasiləli təkrar üçün geri qayıdır.
• iPhone, iPad, Mac və Android üçün mövcuddur, interfeysi 17 dildədir.
• Başlamaq pulsuzdur; Premium tam kitabxananı açır.

App Store-dan endir · Google Play-dən əldə et

Oxumağa davam edin

• Əvvəlcə öyrəniləsi 20 Quran sözü: mənasını bilmədən əzbərləyənlər üçün siyahı: Quranda ən çox işlənən iyirmi söz, yoxlanılmış işlənmə sayları ilə – mətni uşaqlıqda əzbərləyib onun nə dediyini heç vaxt öyrənməmiş oxucular üçün.
• Hərfləri oxuya bilirsiniz. Əlifbadan sonra ərəbcə söz ehtiyatını necə toplamalı: Ərəbcəni hecalayıb oxumaq səhifəni anlamaqla eyni deyil. Neçə söz lazımdır, hansı altı qatı birinci öyrənməli və Anki dəstləri, yoxsa öz oxunuzdan hazırlanan kartlar sizə daha yaxşı xidmət edir.
• Tam hərəkəli 24 ərəb atalar sözü: nə deyirlər və nə məna verirlər: Sözbəsöz açılan on iki atalar sözü, cədvəldə daha on ikisi; hər birinin hərfi mənası və əsl mənası, bir də əvvəldən axıra qədər aramla oxunan bir sətir.

Bütün məqalələr