Bahasa Arab al-Quran, Standard Moden atau Dialek?

Patutkah anda belajar bahasa Arab al-Quran, bahasa Arab standard moden atau dialek dahulu?

Bagi kebanyakan matlamat, mulakan dengan fusha, bahasa Arab tulisan yang dikongsi oleh bahasa Arab al-Quran (klasik) dan bahasa Arab standard moden. Kedua-duanya menggunakan tulisan yang sama dan pada asasnya tatabahasa yang sama, dan berbeza terutamanya dari segi kosa kata dan gaya, jadi tatabahasa fusha terbawa kepada kedua-duanya. Jika matlamat anda al-Quran, tambah kosa kata al-Quran di atasnya; jika matlamat anda berita, buku atau kerja, tambah kosa kata moden. Mulakan dengan dialek hanya jika matlamat anda ialah bercakap dengan satu komuniti, seperti keluarga di Maghribi atau rakan dari Syria.

Apakah maksud bahasa Arab al-Quran, bahasa Arab standard moden dan dialek?

Tiga nama beredar untuk bahasa Arab, dan ketiga-tiganya sebenarnya menggambarkan dua perkara yang berbeza. Bahasa Arab al-Quran ialah bahasa Arab yang digunakan dalam al-Quran. Ahli bahasa menamakannya bahasa Arab klasik, kerana bahasa yang sama turut membawa syair awal, himpunan hadis, tafsir al-Quran dan karya ilmiah berabad-abad selepasnya. Bahasa Arab standard moden, yang biasanya disingkatkan sebagai MSA, ialah bahasa tulisan baku yang berkembang daripadanya pada akhir abad ke-19 dan awal abad ke-20, seiring dengan penyebaran akhbar dan percetakan Arab.

Penutur bahasa Arab sendiri jarang membuat garis pemisah itu. Mereka menamakan kedua-duanya al-fuṣḥā, الفصحى, bahasa Arab “yang paling fasih”, daripada akar yang sama dengan nama Fasaha, dan melihat bahasa Arab al-Quran dan bahasa Arab akhbar sebagai dua zaman bagi satu bahasa. Dalam pengertian itulah rencana ini menggunakan perkataan fusha.

Dialek pula perkara lain: bahasa Arab yang dipelajari kanak-kanak di rumah dan dituturkan orang setiap hari, biasanya dinamakan al-ʿāmmiyya (ammiyah) di sebelah timur dunia Arab dan ad-dārija, الدارجة, di kawasan Maghrib. Fusha secara umumnya bukan bahasa ibunda sesiapa pun. Fusha dipelajari di sekolah dan digunakan untuk buku, berita, khutbah dan ucapan rasmi. Pada 1959, ahli bahasa Charles Ferguson menjadikan bahasa Arab salah satu daripada empat contoh dalam huraian klasiknya tentang diglosia: satu masyarakat, dua ragam bahasa, masing-masing dengan tugasnya sendiri.

Adakah bahasa Arab al-Quran sama dengan bahasa Arab standard moden?

Dari segi tatabahasa, hampir sepenuhnya ya. Kedua-duanya menggunakan tulisan yang sama, sistem akar kata dan wazan yang sama, bentuk kata kerja yang sama dan baris akhir i'rab yang sama, iaitu vokal pendek -u, -a dan -i yang menandakan peranan perkataan dalam ayat. Sepotong ayat al-Quran dan sebaris laporan berita dianalisis dengan tatabahasa yang sama, iaitu nahu dalam tradisi tatabahasa Arab. Prosa moden lebih menggemari beberapa binaan yang kurang digunakan dalam prosa klasik, seperti memulakan ayat dengan subjeknya, tetapi tidak menggantikan sistem itu.

Perbezaan yang sebenar terletak pada kosa kata. MSA mengekalkan teras klasik dan menambah apa yang diperlukan oleh kehidupan moden, sama ada dengan membentuk perkataan baharu daripada akar lama atau dengan meminjam. Perkataan سيارة, sayyāra, muncul tiga kali dalam al-Quran dengan makna kafilah atau rombongan musafir; dalam Surah Yusuf, perkataan itu merujuk kepada kafilah yang menemui Yusuf di dalam perigi. Dalam MSA, perkataan yang sama bermaksud kereta. Hātif, yang dahulunya bermaksud “orang yang menyeru”, kini bermaksud telefon.

Daripada situ lahir dua perbezaan praktikal. Al-Quran ialah teks yang tetap dan dicetak dengan baris lengkap, manakala kebanyakan teks Arab moden dicetak tanpa vokal pendek, jadi pembacalah yang mengisinya. Selain itu, kosa kata al-Quran tertumpu pada tema-temanya sendiri, jadi pembaca yang hanya biasa dengan akhbar akan menemui perkataan asing di dalamnya, sama seperti pembaca yang hanya mengenal al-Quran akan menemuinya dalam akhbar. Tatabahasa terbawa sepenuhnya; kosa kata hanya terbawa sebahagiannya.

Apakah beza dialek Arab dengan fusha?

Dialek bukanlah fusha dengan loghat lain. Ragam lisan telah kehilangan baris akhir i'rab, jadi susunan kata mengambil alih tugasnya. Ragam lisan juga membina sistem kata kerja baharu, dengan awalan indikatif b- atau bi- dalam bahasa Arab Mesir dan Syam serta ka- atau ta- dalam bahasa Arab Maghribi. Dialek-dialek Maghrib pula menandakan “saya” pada kata kerja dengan n-, jadi “saya menulis” dalam bahasa Arab Maghribi ialah ka-nekteb, sedangkan dalam fusha aktubu.

Ahli bahasa mengelompokkan dialek Arab kepada lima rumpun: Maghrib, Mesir dan Sudan, Mesopotamia, Syam, dan Semenanjung Tanah Arab. Dialek yang berjiran sebahagian besarnya saling difahami; dialek yang berjauhan boleh sukar diikuti. Kefahaman itu juga tidak seimbang. Penutur di kawasan Maghrib biasanya dapat mengikuti bahasa Arab Mesir dan Syam, hasil berdekad-dekad filem dan televisyen Mesir, Syria dan Lubnan, manakala penutur di sebelah timur sering sukar memahami pertuturan Maghribi atau Algeria, yang juga membawa kata pinjaman Berber dan Perancis.

Kosa kata harian juga berbeza. Tiga perkataan biasa menunjukkan sejauh mana jarak antara dialek-dialek utama:

• “Saya mahu”: fusha أريد (urīd); Maghribi bghit; Mesir ʿāyez; Syam biddi.
• “Sekarang”: fusha الآن (al-ān); Maghribi daba; Mesir dilwaʾti; Syam hallaʾ.
• “Apa?”: fusha ماذا (mādhā); Maghribi shnu atau ash; Mesir ēh; Syam shu.

Membaca al-Quran dan memahaminya ialah dua kemahiran yang berbeza

Ramai orang Islam, di Britain dan di tempat lain, belajar membaca al-Quran sejak kecil di kelas mengaji di masjid atau madrasah selepas waktu sekolah, selalunya bermula dengan buku asas Qāʿida. Latihan itu benar-benar bernilai. Ia mengajar huruf, baris dan hukum tajwid, dan membolehkan anda membaca dengan kuat mana-mana halaman mushaf. Namun ia tidak mengajar makna perkataannya, kerana ia memang tidak pernah direka untuk tujuan itu.

Kefahaman memerlukan tiga perkara yang tidak disentuh oleh latihan bacaan: kosa kata, cara perkataan dibina daripada akar dan wazan, dan tatabahasa yang memberitahu siapa melakukan apa kepada siapa. Quranic Arabic Corpus di University of Leeds menganotasi kesemua 77,429 perkataan al-Quran, dan di sepanjang perkataan itu partikel, kata ganti nama dan wazan kata kerja yang sama muncul berulang kali. Tatabahasa yang berulang itulah tatabahasa fusha.

Inilah sebabnya pelajar yang menyasarkan al-Quran tidak memerlukan tatabahasa khusus bagi bahasa Arab al-Quran. Buku teks bahasa Arab standard moden untuk pemula dan kitab asas klasik mengajar jenis ayat yang sama, baris akhir i'rab yang sama dan bentuk kata kerja yang sama. Yang berubah hanyalah perkataan mana yang anda pelajari dahulu.

Bahasa Arab mana yang patut dipelajari dahulu? Padankan dengan matlamat anda

Mulakan dengan fusha, kecuali jika satu-satunya matlamat anda ialah bercakap dengan satu komuniti. Fusha ialah ragam yang difahami oleh setiap penutur bahasa Arab yang celik huruf, hampir semua yang ditulis dalam bahasa Arab menggunakannya, dan fusha memberi pelajar dialek bekalan tulisan dan akar kata. Pengecualiannya ialah pelajar yang hanya mahu bercakap dengan satu komuniti dan mempunyai masa yang terhad; bagi pelajar seperti itu, kursus dialek dan rakan bertutur yang tetap perlu didahulukan.

Jika anda sudah bertutur dalam satu dialek, anda bermula selangkah ke hadapan. Anda sudah memiliki bunyinya, sebahagian besar akar kata dan kepekaan terhadap susunan kata Arab. Yang anda perlukan ialah tulisan dan bahagian fusha yang telah ditinggalkan oleh dialek anda: baris akhir i'rab, kebanyakan bentuk musanna dan kosa kata formal.

Soalan yang berguna bukanlah bahasa Arab mana yang terbaik, tetapi apa yang anda mahu lakukan dengannya dua tahun dari sekarang. Tulis jawapannya dalam satu ayat, kemudian cari baris anda:

• Memahami al-Quran, solat dan doa anda: tatabahasa fusha dahulu, kemudian kosa kata al-Quran, bermula dengan perkataan yang paling kerap.
• Membaca hadis, tafsir atau kitab klasik: tatabahasa fusha, kemudian prosa klasik dengan kamus yang menunjukkan akar kata.
• Berita, ijazah, kerjaya atau peperiksaan: bahasa Arab standard moden, kemudian dialek negara tempat anda bekerja.
• Bercakap dengan keluarga di Maghribi, Algeria atau Tunisia: tulisan dan asas fusha, kemudian darija keluarga itu, dipelajari daripada keluarga sendiri.
• Bercakap dengan rakan atau rakan sekerja dari Syria, Lubnan, Jordan atau Palestin: bahasa Arab Syam, sebaik-baiknya selepas anda boleh membaca.
• Filem dan siri Mesir: bahasa Arab Mesir.

Tatabahasa Arab untuk pemula: apa maksud “asas fusha” secara praktikal

Asas fusha ialah senarai yang pendek, dan senarai yang sama berguna untuk sepotong ayat al-Quran mahupun akhbar. Tiada bahagiannya yang memerlukan laluan berasingan untuk bahasa Arab al-Quran dan bahasa Arab moden: bacalah dahulu jenis teks yang ditunjukkan oleh matlamat anda, dan tatabahasanya ikut terbawa apabila anda beralih.

Guru-guru klasik memadatkan teras ini ke dalam kitab yang sangat ringkas. Al-Ājurrūmiyyah, kitab nahu abad ke-13 karya ulama Maghribi Ibn Ājurrūm, cukup ringkas untuk dihafal dan antara kitab pertama yang dihafal pelajar selepas al-Quran. Kaedah-kaedahnya terpakai sama ada pada sepotong ayat al-Quran atau pada tajuk berita.

Nasihat “belajar fusha dahulu” mungkin terdengar seperti bertahun-tahun belajar tatabahasa sebelum melihat hasilnya. Secara praktikal, terasnya hanyalah ini:

• Tulisan bersama barisnya, dibaca dengan lancar, termasuk cara huruf berubah bentuk di dalam perkataan.
• Dua jenis ayat: jumlah ismiah, yang bermula dengan kata nama, dan jumlah fi'liah, yang bermula dengan kata kerja.
• Akar kata dan wazan: akar k-t-b membawa idea menulis, dan wazan mengubahnya menjadi kataba (dia menulis), kitāb (buku) dan maktab (pejabat, meja tulis).
• Kata ganti nama yang bersambung (damir muttasil) seperti -hu (-nya, dia) dan -hum (mereka, milik mereka), yang menjadikan satu perkataan satu frasa.
• Tiga baris akhir, -u, -a dan -i, serta ragam kata kerja mudari': bersama-sama dinamakan i'rab, iaitu sistem yang menandakan peranan setiap perkataan.
• Bentuk-bentuk kata kerja terbitan (fi'il mazid), dikenali sedikit demi sedikit sambil membaca, bukan dihafal sebagai jadual.

Kedudukan Fasaha, dan hadnya

Fasaha ialah aplikasi fusha yang mengutamakan pembacaan. Dalam cerita bertahap, rencana, podcast dan videonya, dari A0 hingga C2, mengetik mana-mana perkataan akan membuka maksud, akar kata, wazan dan keluarganya, dan perkataan yang anda simpan akan kembali untuk ulang kaji berjarak.

Fasaha bukan aplikasi al-Quran: tiada mushaf, pelajaran tajwid atau tafsir di dalamnya, dan untuk bacaan al-Quran, guru yang dapat mendengar bacaan anda masih merupakan cara yang betul. Fasaha juga tidak mengajar dialek. Jika matlamat anda ialah darija bersama keluarga atau bahasa Arab Syam bersama rakan, belajarlah daripada mereka atau melalui kursus dialek, dan gunakan Fasaha untuk membaca.

Bahasa Arab mana yang patut dipelajari dahulu, mengikut matlamat

Cari baris yang paling hampir dengan matlamat anda. Baris pertama setiap kad menunjukkan titik permulaan; catatannya menunjukkan apa yang perlu ditambah selepas itu.

1. Memahami al-Quran dan solat anda: — Mulakan dengan tatabahasa fusha, kemudian kosa kata al-Quran.
2. Membaca hadis, tafsir dan kitab klasik: — Tatabahasa fusha, kemudian prosa klasik.
3. Mengikuti berita, belajar atau bekerja dalam bahasa Arab: — Bahasa Arab standard moden.
4. Bercakap dengan keluarga di Maghribi, Algeria atau Tunisia: — Tulisan dan asas fusha, kemudian darija.
5. Bercakap dengan rakan atau rakan sekerja dari Syria, Lubnan, Jordan atau Palestin: — Bahasa Arab Syam.
6. Menonton filem dan siri Mesir: — Bahasa Arab Mesir.
7. Anda bertutur dalam satu dialek tetapi belum boleh membaca tulisan Arab: — Tulisan, kemudian tatabahasa fusha.
8. Anda belum pasti: — Fusha.

Adakah bahasa Arab al-Quran sama dengan bahasa Arab standard moden?

Kedua-duanya berkongsi tulisan dan pada asasnya tatabahasa yang sama, dan penutur bahasa Arab menamakan kedua-duanya fusha. Perbezaannya terutamanya pada kosa kata dan gaya: MSA menambah perkataan moden dan meninggalkan sebahagian perkataan lama, dan beberapa perkataan al-Quran telah berubah maknanya, seperti sayyāra yang beralih daripada kafilah kepada kereta.

Patutkah saya belajar bahasa Arab al-Quran atau bahasa Arab standard moden dahulu?

Belajar tatabahasa fusha dahulu, kerana ia berguna untuk kedua-duanya, kemudian pilih teks dan perkataan pertama anda mengikut matlamat. Untuk al-Quran, mulakan dengan perkataannya yang paling kerap dan surah-surah pendek; untuk berita dan kerja, mulakan dengan teks moden. Beralih kemudian hanya memerlukan kosa kata baharu, bukan tatabahasa baharu.

Adakah bahasa Arab standard moden membantu saya memahami al-Quran?

Ya, dari segi tatabahasa dan sebahagian besar kosa kata. Anda masih memerlukan kosa kata al-Quran dan, untuk makna yang lebih mendalam, tafsir, kerana gaya al-Quran padat dan sebahagian perkataannya membawa makna yang lebih lama.

Dialek Arab mana yang patut saya pelajari?

Dialek yang dituturkan oleh orang yang ingin anda ajak bercakap. Bahasa Arab Mesir dan Syam difahami secara meluas berkat filem dan televisyen; darija Maghribi ialah pilihan yang tepat untuk keluarga di Maghribi, walaupun penutur dari sebelah timur sering mendapatinya sukar.

Adakah penutur bahasa Arab memahami al-Quran tanpa mempelajarinya?

Penutur bahasa Arab yang bersekolah dalam fusha dapat mengikuti sebahagian besarnya, tetapi tiada sesiapa yang bertutur dalam bahasa Arab klasik di rumah, dan pembaca asli juga merujuk kamus dan tafsir untuk perkataan lama dan petikan yang padat.

Adakah Fasaha mengajar bahasa Arab al-Quran atau dialek?

Fasaha mengajar fusha melalui pembacaan, jadi tatabahasanya juga berguna untuk membaca al-Quran. Fasaha tidak mempunyai mushaf, pelajaran tajwid atau tafsir, dan tidak mengajar dialek lisan.

Sumber

• Wikipedia — Modern Standard Arabic
• Wikipedia — Varieties of Arabic
• Wikipedia — Moroccan Arabic
• Wikipedia — Levantine Arabic
• Charles A. Ferguson, “Diglossia”, Word 15 (1959)
• Quranic Arabic Corpus, University of Leeds — root s-y-r (sayyāra)
• Quranic Arabic Corpus — FAQ (77,429 annotated words)
• Wikipedia — Arabic diacritics
• Wikipedia — Al-Ajurrumiyya

Tentang Fasaha

Fasaha ialah aplikasi bahasa Arab yang mengutamakan pembacaan. Setiap perkataan dalam cerita, podcast, video atau rencana terbuka kepada maksud, akar kata, wazan dan keluarganya, dan boleh disimpan untuk ulang kaji berjarak.

• Tersedia di iPhone, iPad, Mac dan Android.
• Bahasa antara muka: Inggeris, Arab, Turki, Rusia, Uzbek, Sepanyol, Perancis, Jerman, Indonesia, Melayu, Urdu, Itali, Portugis, Benggali dan Kazakh.
• Percuma untuk bermula; Premium membuka keseluruhan perpustakaan dan pembayaran diuruskan oleh kedai aplikasi.
• Mengajar fusha, iaitu bahasa Arab standard moden dan bahasa Arab klasik; tidak mengajar dialek lisan, tajwid atau tafsir.

Semua catatan

• Cara belajar bahasa Arab sendiri dari kosong: pelan langkah demi langkah: Pelan 30 hari belajar bahasa Arab sendiri, 15–30 minit sehari, dengan tanda kejayaan setiap minggu.
• Memahami al-Quran dalam bahasa Arab ialah masalah membaca, bukan masalah hafalan: Kebanyakan orang yang membaca al-Quran setiap hari tidak boleh membaca bahasa Arab, dan itu ialah kebiasaan di seluruh dunia, bukan kegagalan peribadi. Inilah kos sebenar untuk merapatkan jurang itu, mengikut urutan kerja yang perlu dilakukan.